سنگ فیروزه از محبوب ترین و ارزشمندترین سنگ های قیمتی در جهان است که علاوه بر زیبایی چشم نواز، خواص درمانی و انرژی بخش زیادی دارد. محبوبیت بالای این سنگ در صنعت زیورالات و جواهرسازی باعث شده تا نمونه های تقلبی، پلاستیکی یا سنگ های رنگ شده مشابه آن در بازار بسیار زیاد شوند. اگر قصد خرید زیورالات فیروزه یا سنگ راش نخورده آن را دارید، شناخت روش های تشخیص سنگ اصل از تقلب اهمیت زیادی دارد. در این مقاله از عاج نو ۵ روش قطعی و کاربردی برای تشخیص فیروزه اصل را به شما معرفی می کنیم تا با خیال راحت خرید کنید.
چرا فیروزه تقلبی در بازار زیاد است؟
قیمت بالای فیروزه اصل به خصوص فیروزه نیشابور موجب شده سودجویان با استفاده از رزین، پلاستیک، سرامیک و حتی سنگ های ارزان قیمت مانند هولیت رنگ شده، نمونه های فیروزه نمایی بسازند که در نگاه اول بسیار طبیعی به نظر می رسند. اما سنگ اصل ویژگی های فیزیکی و شیمیایی خاصی دارد که تقلب در آن ها تقریباً غیرممکن است.
۵ روش کاربردی برای تشخیص فیروزه اصل
۱. تست سوزن داغ یا حرارت (تشخیص فیروزه پلاستیکی و رزینی)
یکی از شایع ترین روش های ساخت فیروزه تقلبی، استفاده از ترکیب پلاستیک، رزین و پودر سنگ است.
- روش انجام: یک سوزن یا داغی کوچک را گرم کنید و به آرامی روی بخش پشتی یا دور از دید سنگ فشار دهید.
- نتیجه: اگر سنگ تقلبی و پلاستیکی باشد، داغی سوزن باعث ذوب شدن نقطه ای، فرو رفتن سوزن و استشمام بوی سوزان بوی پلاستیک می شود. فیروزه اصل در برابر حرارت سطحی مقاومت دارد و هیچ بویی تولید نمی کند.
۲. تست خراشیدگی با سوزن یا چاقو (تست سختی سنگ)
در قیاس با پلاستیک یا سنگ های نرم، فیروزه اصل دارای درجه سختی حدود ۵ تا ۶ در مقیاس موس است.
- روش انجام: با نوک یک سوزن تیز یا چاقوی فلزی خط کوچکی روی سنگ بکشید.
- نتیجه: اگر روی سنگ به راحتی خط افتاد و شیارهای عمیق ایجاد شد، سنگ شما احتمالا پلاستیکی یا سنگ هولیت نرم است. فیروزه اصل به راحتی با سوزن خط نمی خورد و مقاومت بالایی دارد.
۳. بررسی رنگ و یکدست نبودن (تست بصری)
یکی از نشانه های اصلی سنگ های طبیعی، نقص های کوچک و عدم یکدستی کامل در رنگ است.
- روش انجام: به دقت به سطح سنگ و رگه های آن نگاه کنید.
- نتیجه: فیروزه های تقلبی رنگی کاملا یکدست، یکنواخت و بی نقص دارند. اما فیروزه اصل دارای طیف های رنگی از آبی آسمانی تا سبز و گاهی مایل به زرد است. وجود مات بودن طبیعی و عدم تشابه کامل دو سنگ کنار هم، نشان دهنده اصالت آن است. همچنین رگه های روی فیروزه اصل (شجری) فرو رفته یا زیادی برجسته و منظم نیستند.
۴. تست پنبه و استون (تشخیص سنگ های رنگ شده)
گاهی سودجویان سنگ های سفید و ارزان مانند هولیت یا سنگ های کم ارزش را با رنگ آبی رنگ آمیزی می کنند تا شبیه فیروزه شود.
- روش انجام: یک تکه پنبه را به استون یا الکل آغشته کنید و محکم روی سطح سنگ بکشید.
- نتیجه: اگر پنبه آبی یا رنگی شد، سنگ قطعاً رنگ شده و تقلبی است. رنگ فیروزه اصل ساختاری و طبیعی است و با استون یا الکل پاک نمی شود.
۵. میزان سنگینی و احساس سرما (تست وزنی و لمسی)
سنگ های طبیعی چگالی و حس متفاوتی نسبت به ساختارهای مصنوعی دارند.
- روش انجام: سنگ را در دست بگیرید و وزن و دمای آن را بسنجید.
- نتیجه: فیروزه اصل سنگین تر از نمونه های پلاستیکی و رزینی است. همچنین هنگام لمس اولیه، سنگ طبیعی حس خنکی به دست می دهد، در حالی که نمونه های پلاستیکی زود دمای دست را به خود می گیرند و گرم تر احساس می شوند.
ویژگی فیروزه کشورهای مختلف در یک نگاه
- فیروزه ایران (نیشابور):
- رنگ: آبی آسمانی فوق العاده زنده، عمیق و مرغوب.
- ناخالصی و رگه: هم به صورت «عجمی» (بدون رگه و صاف) و هم «شجری» با رگههای طلایی، قهوهای یا مشکی دیده میشود.
- فیروزه آمریکا (آریزونا):
- رنگ: آبی خالص، روشن و یکدست (معروف به آبی روبانی یا Sleeping Beauty).
- ناخالصی و رگه: معمولاً بسیار صاف و بدون رگه است؛ گاهی ناخالصی های درخشان پیریت (شباهت به طلا) دارد.
- فیروزه تبت:
- رنگ: طیف سبز-آبی، سبز زیتونی و فیروزهای تیره.
- ناخالصی و رگه: دارای رگه های پهن، عنکبوتی و مشکی/قهوهای پررنگ است که ظاهر ارگانیک و خاصی به آن میدهد.
- فیروزه مصر (شبهجزیره سینا):
- رنگ: آبی مایل به سبز با درخشش ملایم.
- ناخالصی و رگه: به دلیل وجود اکسید آهن، ناخالصی ها و زمینه آن اغلب به رنگ سرخ، قهوه ای یا زرد متمایل است.
- فیروزه چین:
- رنگ: طیف وسیع از آبی کم رنگ تا سبز تیره و زرد-سبز.
- ناخالصی و رگه: معمولاً رگه های شبکه ای و تیره متراکم دارد و نسبت به بقیه سنگ نرم تری محسوب میشود.
سوالات متداول درباره تشخیص فیروزه
آیا فیروزه نیشابور همیشه رگه دارد؟
خیر، فیروزه نیشابور می تواند هم به صورت رگه دار (شجری) و هم به صورت صاف و بدون رگه (عجمی) باشد. فیروزه عجمی به دلیل یکدستی رنگ آبی ارزش بسیار بالایی دارد.
آیا تغییر رنگ فیروزه به معنی تقلبی بودن آن است؟
خیر. فیروزه سنگ زنده و منفذ داری است. تماس با روغن، چربی، مواد شوینده و ادکلن باعث تغییر رنگ آن به سبز کدر می شود که به آن اصطلاحا فیروزه مرده می گویند. این اتفاق اتفاقاً نشان دهنده اصل بودن سنگ است.
جمع بندی
بهترین و مطمئن ترین راه برای خرید فیروزه اصل، خرید از فروشگاه ها و برندهای معتبر زیورالات همراه با شناسنامه اصالت سنگ است. با این حال، استفاده از ۵ روش بالا مانند تست سوزن داغ، تست استون و بررسی چگالی و رنگ سنگ به شما کمک می کند تا در هنگام خرید به راحتی سنگ اصل را از نمونه های تقلبی و پلاستیکی تشخیص دهید. برای خرید انواع گردنبند فیروزه اصل، انگشتر و دستبند فیروزه، به بخش سنگ فیروزه در فروشگاه عاج نو سر بزنید.
